Zebraliśmy w jednym miejscu najważniejsze prawa i zasady ze standardu opieki okołoporodowej w brzmieniu od 7 maja 2026 roku i z ustawy o prawach pacjenta. Prostym językiem, każde hasło ze źródłem.
Każde hasło to krótkie wyjaśnienie, cytat z przepisu i wskazanie, w której lekcji kursu mówimy o tym więcej.
21 haseł
Standard wymienia trzy prawa: świadomy udział w decyzjach o ciąży, porodzie, połogu i opiece nad noworodkiem, wybór miejsca porodu (w szpitalu albo poza nim) oraz wybór osoby sprawującej opiekę, w granicach możliwości organizacyjnych placówki.
Podstawa: Standard opieki okołoporodowej, cz. I ust. 16.
Na życzenie pacjentki przy udzielaniu świadczeń może być obecna osoba bliska. Personel może odmówić tylko przy prawdopodobieństwie zagrożenia epidemicznego albo ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentki, a odmowę wpisuje do dokumentacji.
„Na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska.”Ustawa o prawach pacjenta, art. 21 ust. 1
„Osoba wykonująca zawód medyczny udzielająca świadczeń zdrowotnych pacjentowi może odmówić obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej.”Ustawa o prawach pacjenta, art. 21 ust. 2
Pacjentka ma prawo do przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia, proponowanych metodach, ich następstwach, wynikach leczenia i rokowaniu.
Podstawa: Ustawa o prawach pacjenta, art. 9 ust. 2.
Naruszenie praw pacjenta można zgłosić Rzecznikowi Praw Pacjenta, a wniosek jest bezpłatny. Komunikat RPP podaje bezpłatną infolinię 800 190 590.
„Wniosek kierowany do Rzecznika jest wolny od opłat.”Ustawa o prawach pacjenta, art. 50 ust. 2
„pod nr tel. 800 190 590 lub mailowo: kancelaria@rpp.gov.pl”RPP: prawa pacjentki i noworodka (2020), RPP: prawa pacjentki i noworodka (2020)
Pacjentka w szpitalu ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, czyli pomocy bliskiej osoby, która nie polega na udzielaniu świadczeń. Szpital może pobierać opłatę za związane z tym koszty, a informacja o jej wysokości musi być jawna.
„Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej.”Ustawa o prawach pacjenta, art. 34 ust. 1
„Informacja o wysokości opłaty, o której mowa w ust. 2, oraz sposobie jej ustalenia, a także o uprawnieniach wynikających z ust. 4, jest jawna i udostępniana w lokalu zakładu leczniczego podmiotu, o którym mowa w ust. 1.”Ustawa o prawach pacjenta, art. 35 ust. 3
Od 7 maja 2026 r. edukacja przedporodowa zaczyna się przy pierwszej wizycie, do 10. tygodnia ciąży. Wcześniej standard przewidywał jej start od 21. tygodnia. Obejmuje także ojca dziecka albo inną osobę bliską.
„Rozpoczęcie edukacji przedporodowej”Standard opieki okołoporodowej, cz. II, tabela: do 10. tygodnia ciąży lub w chwili pierwszego zgłoszenia się, świadczenia profilaktyczne, poz. 10
„praktyczne i teoretyczne przygotowanie kobiety w ciąży oraz ojca dziecka mającego się urodzić lub innej osoby bliskiej do podejmowania zachowań prozdrowotnych w ciąży, podczas porodu i połogu oraz do rodzicielstwa, kształtowanie właściwych zachowań prozdrowotnych i przygotowanie do sprawowania opieki nad noworodkiem i niemowlęciem”Standard opieki okołoporodowej, cz. I ust. 4 pkt 14
W ciąży fizjologicznej wizyty odbywają się nie rzadziej niż co cztery tygodnie, a częściej w uzasadnionych przypadkach. Wcześniej standard mówił o 3 do 4 tygodniach.
Podstawa: Standard opieki okołoporodowej, cz. II ust. 2.
Edukację przedporodową prowadzi wykwalifikowana specjalistka. Wymiar godzin dopasowuje się do potrzeb, zajęcia są teoretyczne i praktyczne, indywidualne lub grupowe. Edukacja indywidualna jest też obowiązkiem lekarza prowadzącego ciążę.
Podstawa: Standard opieki okołoporodowej, cz. IV ust. 1.
Ramowy program edukacji jest skierowany do kobiety w ciąży, ojca dziecka albo innej osoby bliskiej wskazanej przez kobietę.
„Ramowy program edukacji przedporodowej obejmujący ciążę, poród, połóg oraz wsparcie społeczne kobiety w ciąży, kobiety w połogu i rodziny w okresie okołoporodowym jest skierowany do kobiety w ciąży, ojca dziecka mającego się urodzić lub innej osoby bliskiej wskazanej przez kobietę w ciąży.”Standard opieki okołoporodowej, cz. IV ust. 2
Plan opieki i plan porodu zmienia się razem z sytuacją zdrowotną i potrzebami kobiety. Oba trafiają do dokumentacji, także szpitalnej po zgłoszeniu się do porodu.
„Plan opieki przedporodowej i plan porodu są modyfikowane odpowiednio do sytuacji zdrowotnej kobiety w ciąży, kobiety rodzącej, kobiety po porodzie, płodu i noworodka oraz do zmieniających się potrzeb kobiety i oczekiwań w trakcie opieki przedporodowej.”Standard opieki okołoporodowej, cz. V ust. 3
„Plan opieki przedporodowej i plan porodu osoba sprawująca opiekę dołącza do indywidualnej zewnętrznej i wewnętrznej dokumentacji medycznej kobiety w ciąży oraz do jej indywidualnej wewnętrznej dokumentacji medycznej po jej zgłoszeniu się do porodu.”Standard opieki okołoporodowej, cz. V ust. 4
Rodzącą traktuje się z szacunkiem i włącza w decyzje. Personel dba o postawę, słowa i ton głosu, pyta o potrzeby i oczekiwania i wykorzystuje je, by wspierać rodzącą.
Podstawa: Standard opieki okołoporodowej, cz. VI ust. 1.
Standard wymaga ciągłości opieki i możliwości korzystania ze wsparcia ojca dziecka albo innej osoby bliskiej. Personel współpracuje z osobą bliską.
„zapewnić kobiecie rodzącej ciągłość opieki;”Standard opieki okołoporodowej, cz. VI ust. 3 pkt 1
„umożliwić kobiecie rodzącej korzystanie ze wsparcia ojca dziecka mającego się urodzić lub innej osoby bliskiej;”Standard opieki okołoporodowej, cz. VI ust. 3 pkt 3
Cytaty sprawdzamy słowo w słowo z tekstem źródła. Jeśli coś wymaga poprawki, napiszcie na kontakt@happybirth.pl.
Po dołączeniu do kursu czeka tam pełna baza haseł ze standardu, kalendarz wizyt w ciąży tydzień po tygodniu i wszystkie zmiany z 2026 roku.
Resztę pokazujemy w lekcjachMasz już dostęp? Przejdź do wiedzy w Strefie Kursantki